Videot kryesore
Në Tepelenë është ngritur qendra kërkimore ndërkombëtare “Vjosa Research Center Fritz Schiemer”, që synon të ndërgjegjësojë dhe promovojë ruajtjen e atij që konsiderohet lumi i fundit i egër i Europës.
Qendra do të mbajë emrin e profesorit austriak, Fritz Schiemer për ndër të kontributit të dhënë prej tij për promovimin dhe ruajtjen e vlerave të rralla natyrore të këtij lumi.
Në ceremoninë e hapjes së kësaj qendre morën pjesë Presidenti Ilir Meta, vetë profesori austriak, Fritz Schiemer, kryetari i Bashkisë së Tepelenës, Tërmet Peçi, studiues, ambientalistë dhe aktivistë që janë rreshtuar kundër ndërtimit të HEC-eve në këtë lum.
Qëndra do të shërbejë edhe për studentët shqiptarë dhe të huaj si laborator studimi dhe është e pajisur edhe me dhoma fjetjeje.
Aktualisht, gazeta “Si” mëson se ka disa projekte ndërkombëtare, kryesisht austriake dhe nga universitete dhe qëndra kërkimore të huaja, por që kanë mbetur pezull për shkak të pandemisë së koronavirusit.
Kryeministri Edi Rama ishte ndër të parët që e bëri vaksinën anti-Covid në Shqipëri. Në konferencën që i parapriu nisjes së këtij procesi, kreu i Qeverisë tha se kishte vendosur për t’u vaksinuar për të përçuar një mesazh për të gjithë ata persona që janë ende mosbesues ndaj vaksinës.
Rreshteri në pension Neim Shehaj i kalon ditët e tij duke riparuar një nëndetëse të epokës sovjetike, dëshmitare e së kaluarës së trazuar komuniste të Shqipërisë që tani po ndryshket dhe është gjysmë e zhytur në një bazë detare të Adriatikut.
Fati i nëndetëses së Luftës së Ftohtë, quajtur ‘Stuhia’ në bazën e Pashalimanit, nga ku Moska dikur shpresonte të kontrollonte Mesdheun nuk dihet akoma pasi autoritetet mbeten të pavendosura se çfarë të bëjnë me të.
"Kjo nëndetëse është si një kishë për mua. Unë mbërrita këtu si një marinar i ri dhe tani flokët më janë bërë gri", thotë Shehaj, 63 vjeç, i cili shërbeu aty për rreth tre dekada.
Nëse nëndetësja nuk nxirret së shpejti nga deti, "rrezikon të zhytet në fund dhe e gjithë historia e saj bashkë me të", paralajmëron ai.
Anija ishte pjesë e të ashtuquajturit Projekti 613 i përbërë nga nëndetëset e para që Bashkimi Sovjetik ndërtoi pas Luftës së Dytë Botërore.
Është e vetmja e mbetur nga 12 që Moska vendosi në bazën e Pashalimanit në Gjirin e Vlorës në fund të viteve 1950, kur Shqipëria dhe BRSS ishin ende aleatë të ngushtë.
"Prej andej mund të kontrolloja Mesdheun deri në Gjibraltar", kujton Jak Gjergji, komandanti i nëndetëseve i dalë në pension, të thoshte lideri sovjetik Nikita Hrushovi në vitin 1959 gjatë një vizite në bazë.
Hrushovi shpresonte të instalonte raketa me rreze të gjatë veprimi, anije luftarake dhe një aeroport në jugperëndim të Shqipërisë.
Por diktatori komunist i Shqipërisë Enver Hoxha përfundimisht ndërpreu lidhjet e ngushta me BRSS, duke akuzuar Moskën për devijime nga marksizmi i vërtetë.
Kjo i ndërlikoi gjërat për ekuipazhet e përziera shqiptaro-ruse të nëndetëseve.
“Marinarët e dy vendeve nuk flisnin më me njëri-tjetrin dhe incidentet ishin të shpeshta”, kujton 87-vjeçari Gjergji.
“Kur një marinar rus donte të ngrinte flamurin e kuq (të vendit të tij), një shqiptar e griste menjëherë me inat”.
Pas ndarjes së vitit 1961 mes Tiranës dhe Moskës, kjo e fundit tërhoqi tetë nëndetëse.
Në vitin 1997 ndërsa trazirat përfshinë Shqipërinë, baza u plaçkit dhe nëndetëseve iu hoqën armët, motorët dhe madje edhe shtretërit e marinarëve.
Autoritetet çmontuan tre nga katër nëndetëset e mbetura dhe i shitën ato për metal në vitin 2009.
Vetëm një mbijetoi... falë një romani
Shkrimtari Ismail Kadare në romanin e tij të vitit 1973 "Dimri i vetmisë së madhe", për shkëputjen mes Moskës dhe Tiranës, i caktoi nëndetëses numrin 105.
“Ky është numri i vetëm që më erdhi ndërmend teksa po shkruaja”, ka thënë Kadare.
"Që atëherë nëndetësja njihet me këtë numër. Edhe falë këtij numri sot është këtu!"
Nëpërmjet librit, fama historike dhe rëndësia kulturore mori vlerë simbolike.
Fama e saj shkoi më tej kur u realizua një film i bazuar në romanin e Kadaresë, për të cilin numri 105 u pikturua në nëndetëse dhe mbetet ende.
Por mbijetesa e saj varet kryesisht nga vendosmëria e Shehajt, i cili prej vitesh ka rinovuar nëndetësen 76 metra, rrjetin e saj elektrik, sistemin e ventilimit, postën e komandës dhe dhomat e saj.
Ai kujdeset për detajet më të vogla. Ai mbush vrimat në byk për të ndaluar nëndetësen të fundoset përgjithmonë.
“Autoritetet duhet të vendosin shpejt se çfarë të bëjnë me të, rreziqet janë të mëdha, uji i detit përshpejton ndjeshëm korrozionin”, paralajmëron 63-vjeçari.
Ministria e Kulturës, e cila është zotuar për vite me radhë për të restauruar nëndetësen, ka thënë për AFP se do ta "përcillte dosjen" në ministrinë e mbrojtjes, e cila mund ta përfshijë atë në një muze të ardhshëm të Luftës së Ftohtë.
Shqipëria përqafoi Perëndimin pas rënies së komunizmit në vitin 1990, u bashkua me NATO-n dhe aspiron të anëtarësohet në Bashkimin Europian.
Baza ka qenë e një rëndësie të madhe që nga lashtësia për shkak të pozicionit gjeostrategjik. I gjithë trafiku detar në detin Adriatik por edhe në Mesdhe mund të kontrollohet prej saj, thotë Sabri Gjinollari, komandanti i flotiljes.
Në bazën e afërt të Porto Palermos, një tunel i gjerë nëntokëor anti-atomik i braktisur, i gërmuar në shkëmb në fund të viteve 1960, ishte menduar për anijet raketore kineze që nuk mbërritën kurrë.
Hoxha i prishi lidhjet me Pekinin në vitin 1978 dhe tuneli u përdor për një kohë si strehë për nëndetëset dhe anijet e tjera.
Tani, një yll gjigant i kuq i pikturuar në një mur të rrënuar është e vetmja shenjë e së kaluarës aty.
Disa do të donin që vendi, në një nga këndet më të bukura të bregdetit shqiptar, të shndërrohej në muze.
Por, nuk pajtohet komandanti i bazës Shkëlqim Shytaj.
“Ne do të preferonim që të përdoret nga ushtria, qoftë edhe me kapacitet të reduktuar”.
Presidenti Ilir meta nuk komentoi përmbajtjen e pjesëve të draftit paraprak të Komisionit të Venecias, që u bënë publike pasditen e së premtes.
Në vend të kësaj Presidenti foli parimisht duke deklaruar se nuk bëhet fjalë për një çështje të Venecias, por për një përplasje për drejtësinë.
“Nuk mendoj se kjo është një çështje e Venecias, sepse Kushtetutën e Shqipërisë e ka shkruar Komisioni i Venecias. Prej 115 ditësh kjo është një çështje e drejtësisë dhe hetimit, që të bëjë veprimet e duhura që askush të mos dalë mbi Kushtetutën dhe ligjin”, tha Presidenti.
Meta nuk komentoi raportin duke deklaruar se mbi dokument ka pasur një konfidencialitet të cilit palët duhet t’i binden. Megjithatë, copëza të draft-raportit u publikuan ditën e premte. Sipas përmbajtjes së tyre, Venecia i jep të drejtë Presidentit të Republikës në betejën e tij me mazhorancën për emërimet në Gjykatën Kushtetuese.
Po ashtu, draft-raporti vë në dyshim edhe veprimtarinë e Këshillit të Emërimeve në Drejtësi, ndërsa mazhoranca konfirmoi marrjen e një drafti paraprak, nuk rrëzoi përmbajtjen e pjesëve të publikuara, por tha se ato janë shkëputur në mënyrë selektive nga drafti si një i tërë. Në reagimin e tij, kreu i grupit parlamentar socialist, Taulant Balla nënkuptoi se drafti që duhej të ruhej konfidencial ka rrjedhur nga Presidenca.
Tregjet, kryesisht ato të fruta-perimeve kanë qenë vendet më problematike këto ditë përsa i përket mungesës së ruajtjes së distancës. Pavarësisht thirrjeve për kujdes, qytetarët janë dynduar nëpër pikat e shitjes në Tiranë, duke shkelur rregullin e distancimit social.
Bashkia e Tiranës thotë se duke filluar nga e hëna, kjo problematikë do të zgjidhet. Policia dhe ushtria do të kontrollojnë hyrje-daljet e tregjeve dhe asskush nuk do të lejohet që të hyjë në treg pa patur më parë autorizimin e daljes.
Një prej tregjeve më problematikë është vlerësuar ai në Kombinat. Bashkia ka vendosur në këtë treg një kordon sanitar për dezinfektimin në hyrje dhe në dalje të qytetarëve. Tregu do të ketë vetëm një hyrje dhe një dalje, pa pasur mundësi kthimi pas.
Ndërhyrja e Policisë Bashkiake të Fierit në heqjen e një banderole gjigante të LSI-së të vendosur në një ndërtesë në qendër të qytetit ka nxitur reagimin e kandidatëve për deputetë dhe mbështetësve të kësaj partie.
Ish-deputetja e LSI-së, Kejdi Mehmetaj, që më 25 prill kandidon si e dytë në listën e kësaj partie në Qarkun e Fierit, fill pas Monika Kryemadhit, akuzoi Bashkinë e Fierit se po shkelte ligjin.
Debati degjeneroi në një moment edhe në përlashje fizike mes mbështetësve të LSI-së dhe punonjësve të Policisë Bashkiake të Fierit në ambientet e brendshme të policisë.
Mehmetaj akuzon se policia bashkiake ka hequr banderolat e LSI-së dhe vendosur të Partisë Socialiste duke shkelur ligjin.
Në lidhje me këtë përplasje ka reaguar edhe Presidenti Ilir Meta.
“U bëj thirrje kandidatëve të LSI në Fier të mos bien pre e provokimeve të Policisë Bashkiake për çështjen e banderolave dhe ta tejkalojnë me urtësi këtë moment. Ndërsa po u prek një votë ditën e votimeve t'i mprehin sfurqet, se si gratë trime të Libofshës do t'i ndjekim këmba-këmbës horrat, nëse nuk kanë kuptuar gjë akoma”, shkruan Presidenti.
Banderola e LSI-së ishte e vendosur pranë skenës që po ngrihej nga Partia Socialiste në qytetin e Fierit, ku pasditen e së mërkurës, Kryeministri Edi Rama do të mbyllë fushatën në këtë Qark.
Trupat ruse kanë hyrë në tre fronte në Ukrainë, nga lindja, jugu dhe nga veriu duke përdorut territorin bjellorus.
Avancimi i tyre sipas raportimeve të përplasjeve në pak orë është i madh, duke përfshirë edhe zonat përreth Kievit.
Por, ushtria ukrainase njofton se rezistenca vazhdon dhe përmes një serio fotosh e video raporton për rezistencë të fortë, sidomos në frontin verior dhe jugor të vendit.
Ukraina thotë se po përdor predhat antitank për të goditur kolonat me tanket ruse, si dhe dronët turq Bayraktar TB2