Videot kryesore
Nga Erion Dervina - “Saint James Palace”, vendi ku 106 vjet më parë Konferenca e Paqes në Londër vendosi për fatet e shqiptarëve në Ballkan, është vetëm 700-800 metra larg sallës së Parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar, ku në një nga sallat pritëse Vullnet Silaj dhe grupi i tij po këndojnë në shumëzërësh ngjarjet që u bluan në Konferencë.
Vullneti, në përditshmërinë e tij polic, babai i një shoqes sime dhe burrë shumë interesant në bisedat për folklorin e Jugut, së bashku me të birin shoqëroi verën e kaluar nëpër Labëri Dan Shutt-in, një regjisor anglo-gjerman, i cili punoi për dokumentarin "Washed by the moon".
Kur më treguan për titullin e këtij dokumentari shumë të mirë, që falë Reas- të bijës së Vullnetit, kam patur mundësinë ta shoh që në "inkubator", u mahnita. "Washed by the moon...". Nga vjen si titull, do të pyesni ju?
“Saint James Palace”, vendi ku 106 vjet më parë Konferenca e Paqes në Londër vendosi për fatet e shqiptarëve në Ballkan, është vetëm 700-800 metra larg sallës së Parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar, ku në një nga sallat pritëse Vullnet Silaj dhe grupi i tij po këndojnë në shumëzërësh ngjarjet që u bluan në Konferencë.
Vullneti, në përditshmërinë e tij polic, babai i një shoqes sime dhe burrë shumë interesant në bisedat për folklorin e Jugut, së bashku me të birin shoqëroi verën e kaluar nëpër Labëri Dan Shutt-in, një regjisor anglo-gjerman, i cili punoi për dokumentarin "Washed by the moon".
Kur më treguan për titullin e këtij dokumentari shumë të mirë, që falë Reas- të bijës së Vullnetit, kam patur mundësinë ta shoh që në "inkubator", u mahnita. "Washed by the moon...". Nga vjen si titull, do të pyesni ju?
Nga strofa e bukur e këngës labe:
"Labëri, e larë në hënë,
eshtrat sa majë e rrënjë,
malet`ë gushë më gush`,
jashtë borë e brenda prush."
Për Vullnetin, grupin e tij, ison labe dhe dokumentarin "Washed by the moon" punoi një artikull të mirë Hannah Zafiropulos, që u publikua në Calvert Journal, një ndër sitet më interesante e më të lexuara ndër perëndimorë, që duan të njihen me Ballkanin dhe Europën Lindore.
Daniel Popper është një artist multidisiplinar i njohur globalisht për skulpturat e tij gjigante dhe instilacionet e tij spektakulare të artit publik. Me origjinë nga Kejp Taun, Afrikë e Jugut, ai ka udhëtuar gjithë botën duke lënë pas ngado veprat e tij të mahnitshme.
Partia Demokratike hedh poshtë pretendimin e mazhorancës se plani ekonomik dhe taksa e sheshtë prej 9 për qind e premtuar nga Lulzim Basha do të rëndojë në xhepat e qytetarëve dhe rrogtarëve të shtetit.
“Rilindja gënjen duke thënë se punonjësit do të paguajnë më shumë gjatë qeverisjes “Basha”, pasi ata thonë se në planin PD nuk do të ketë fashë përjashtuese të tatimit mbi t ardhurat. Fakti është që Plani i PD ruan fashën përjashtuese nga TAP për 30 mijë lekshin e parë të të ardhurave dhe tatohet me 9 për qind vetëm diferenca mbi këtë vlerë”, thotë PD.
PD thotë se me planin e saj një person që sot paguhet 40 mijë lek, do të tatohet vetëm 9 për qind të 10 mijë lekshit mbi 30 mijë lekshin, që do të thotë 900 lek në muaj, ndërsa sot tatohet 13 për qind, ose 13 mijë lek.
Opozita ka shpërndarë një dokument me përllogaritjet se sa përfitojnë kategoritë kryesore të buxhetorëve nga plani i saj i taksimit, duke i cilësuar gënjeshtra pretendimet e mazhorancës se me këtë propozim rriten taksat për qytetarët.
Ndërkohë, Lulzim Basha ka postuar në rrjetet sociale një video-ilustrim të përfitimeve, sipas tij, të qytetarëve nga taksimi i sheshtë 9 për qind.
“Me taksën e sheshtë 9% do të përfitojnë TË GJITHË të punësuarit si në sektorin privat ashtu edhe në atë publik, dhe do të rritet fuqia blerëse e shqiptarëve”, shkruan Basha.
Mazhoranca dhe opozita u përplasën në interpretimin e kompetencave të Kuvendit sa i takon kërkesës së Partisë Demokratike për mandatin e deputetes dhe ministres së Jashtme, Olta Xhaçka.
Nga mazhoranca kërkesa u kundërshtua në përmbajtjen formale dhe proceduriale të saj.
Nga Partia Demokratike thanë se në bazë të një vendimi të Gjykatës Kushtetuese, Kuvendi është i ddetyruar që ta çojë këtë çështje për shqyrtim në Gjykatën Kushtetuese.
Në fund, dy palët ranë dakord që të thërrasin për të dëgjuar ministren Olta Xhaçka në mbledhjen e radhës të Këshillit. Ministrja nuk është e detyruar ligjërisht që të përaqitet para këshillit, ose mund të paraqitet me avokat, apo përfaqësues të saj.
Simboli i qytetit të Parisit, Kulla Eifel, festoi mbrëmjen e djeshme historinë 130 vjetorin e saj me një shfaqe spektakolare të mundësuar nga drita të shumta.
Në mbrëmje së bashku me fillimin e festivalit të Kanës, nisi edhe shfaqja e dritave të mëdha, të cilat u montuan nga profesionistë. Shfaqja do të vazhdojë deri të premten, për të kujtuar historitë e këtij simboli.
Rreshteri në pension Neim Shehaj i kalon ditët e tij duke riparuar një nëndetëse të epokës sovjetike, dëshmitare e së kaluarës së trazuar komuniste të Shqipërisë që tani po ndryshket dhe është gjysmë e zhytur në një bazë detare të Adriatikut.
Fati i nëndetëses së Luftës së Ftohtë, quajtur ‘Stuhia’ në bazën e Pashalimanit, nga ku Moska dikur shpresonte të kontrollonte Mesdheun nuk dihet akoma pasi autoritetet mbeten të pavendosura se çfarë të bëjnë me të.
"Kjo nëndetëse është si një kishë për mua. Unë mbërrita këtu si një marinar i ri dhe tani flokët më janë bërë gri", thotë Shehaj, 63 vjeç, i cili shërbeu aty për rreth tre dekada.
Nëse nëndetësja nuk nxirret së shpejti nga deti, "rrezikon të zhytet në fund dhe e gjithë historia e saj bashkë me të", paralajmëron ai.
Anija ishte pjesë e të ashtuquajturit Projekti 613 i përbërë nga nëndetëset e para që Bashkimi Sovjetik ndërtoi pas Luftës së Dytë Botërore.
Është e vetmja e mbetur nga 12 që Moska vendosi në bazën e Pashalimanit në Gjirin e Vlorës në fund të viteve 1950, kur Shqipëria dhe BRSS ishin ende aleatë të ngushtë.
"Prej andej mund të kontrolloja Mesdheun deri në Gjibraltar", kujton Jak Gjergji, komandanti i nëndetëseve i dalë në pension, të thoshte lideri sovjetik Nikita Hrushovi në vitin 1959 gjatë një vizite në bazë.
Hrushovi shpresonte të instalonte raketa me rreze të gjatë veprimi, anije luftarake dhe një aeroport në jugperëndim të Shqipërisë.
Por diktatori komunist i Shqipërisë Enver Hoxha përfundimisht ndërpreu lidhjet e ngushta me BRSS, duke akuzuar Moskën për devijime nga marksizmi i vërtetë.
Kjo i ndërlikoi gjërat për ekuipazhet e përziera shqiptaro-ruse të nëndetëseve.
“Marinarët e dy vendeve nuk flisnin më me njëri-tjetrin dhe incidentet ishin të shpeshta”, kujton 87-vjeçari Gjergji.
“Kur një marinar rus donte të ngrinte flamurin e kuq (të vendit të tij), një shqiptar e griste menjëherë me inat”.
Pas ndarjes së vitit 1961 mes Tiranës dhe Moskës, kjo e fundit tërhoqi tetë nëndetëse.
Në vitin 1997 ndërsa trazirat përfshinë Shqipërinë, baza u plaçkit dhe nëndetëseve iu hoqën armët, motorët dhe madje edhe shtretërit e marinarëve.
Autoritetet çmontuan tre nga katër nëndetëset e mbetura dhe i shitën ato për metal në vitin 2009.
Vetëm një mbijetoi... falë një romani
Shkrimtari Ismail Kadare në romanin e tij të vitit 1973 "Dimri i vetmisë së madhe", për shkëputjen mes Moskës dhe Tiranës, i caktoi nëndetëses numrin 105.
“Ky është numri i vetëm që më erdhi ndërmend teksa po shkruaja”, ka thënë Kadare.
"Që atëherë nëndetësja njihet me këtë numër. Edhe falë këtij numri sot është këtu!"
Nëpërmjet librit, fama historike dhe rëndësia kulturore mori vlerë simbolike.
Fama e saj shkoi më tej kur u realizua një film i bazuar në romanin e Kadaresë, për të cilin numri 105 u pikturua në nëndetëse dhe mbetet ende.
Por mbijetesa e saj varet kryesisht nga vendosmëria e Shehajt, i cili prej vitesh ka rinovuar nëndetësen 76 metra, rrjetin e saj elektrik, sistemin e ventilimit, postën e komandës dhe dhomat e saj.
Ai kujdeset për detajet më të vogla. Ai mbush vrimat në byk për të ndaluar nëndetësen të fundoset përgjithmonë.
“Autoritetet duhet të vendosin shpejt se çfarë të bëjnë me të, rreziqet janë të mëdha, uji i detit përshpejton ndjeshëm korrozionin”, paralajmëron 63-vjeçari.
Ministria e Kulturës, e cila është zotuar për vite me radhë për të restauruar nëndetësen, ka thënë për AFP se do ta "përcillte dosjen" në ministrinë e mbrojtjes, e cila mund ta përfshijë atë në një muze të ardhshëm të Luftës së Ftohtë.
Shqipëria përqafoi Perëndimin pas rënies së komunizmit në vitin 1990, u bashkua me NATO-n dhe aspiron të anëtarësohet në Bashkimin Europian.
Baza ka qenë e një rëndësie të madhe që nga lashtësia për shkak të pozicionit gjeostrategjik. I gjithë trafiku detar në detin Adriatik por edhe në Mesdhe mund të kontrollohet prej saj, thotë Sabri Gjinollari, komandanti i flotiljes.
Në bazën e afërt të Porto Palermos, një tunel i gjerë nëntokëor anti-atomik i braktisur, i gërmuar në shkëmb në fund të viteve 1960, ishte menduar për anijet raketore kineze që nuk mbërritën kurrë.
Hoxha i prishi lidhjet me Pekinin në vitin 1978 dhe tuneli u përdor për një kohë si strehë për nëndetëset dhe anijet e tjera.
Tani, një yll gjigant i kuq i pikturuar në një mur të rrënuar është e vetmja shenjë e së kaluarës aty.
Disa do të donin që vendi, në një nga këndet më të bukura të bregdetit shqiptar, të shndërrohej në muze.
Por, nuk pajtohet komandanti i bazës Shkëlqim Shytaj.
“Ne do të preferonim që të përdoret nga ushtria, qoftë edhe me kapacitet të reduktuar”.
Një specie e rrallë për bregdetin shqiptar është filmuar në bregdetin
e Sarandës. Në videon e siguruar nga Gazetasi.al shihet një fokë duke notuar në
afër bregut të qytetit, e pa shqetësuar nga zhurmat përreth, duke notuar rreth
detit. Në një moment, në video shihet edhe kur foka ha një peshk.