Videot kryesore
Prej ditësh, Edi Rama ndodhet nga njëra anë nën presionin e Partisë Demokratike dhe të Lëvizjes Socialiste për Integrim që të miratojë në Kuvend pa vonesa dakordësinë e arritur në Këshillin Politik për reformën zgjedhore dhe nga ana tjetër nën presionin e opozitës jashtëparlamentare për ndryshimin e sistemit, hapjen e listave dhe ndalimin e koalicioneve parazgjedhore.
Por, Partia Socialiste mendon se ka një ekuilibër për të plotësuar kërkesat e dy opozitave dhe kërkesën e pjesës dërrmuese të qytetarëve shqiptarë, që kërkojnë hapjen e listave. Ekuilibri, sipas socialistëve është miratimi pa asnjë ndryshim i marrëveshjes së 5 qershorit të arritur në Këshillin Politik me PD dhe LSI dhe hapja e listave sipas kërkesës së opozitës parlamentare.
Kreu i grupit parlamentar socialist, Taulant Balla tha se dy proceset ecin paralelisht dhe nuk cenojnë njëri-tjetrin.
“Procesi i ndryshimeve kushtetuese ecën në mënyrë tërësisht të pavarurr nga ndryshimet në Kodin Zgjedhor. Dakordësimi i 5 qershorit nuk do të preket. Më 15 korrik ligjet diskutojnë dhe nuk preket asnjë prej atyre amendimeve dhe dokumenti i plotë sipas marrëveshjes që kemi dakordësuar më 5 qershor. Janë dy procese të pavarura që duhet të përmbyllen sa më shpejt”, u shpreh Balla.
Por, hapja e listave, siç deklaroi Kryeministri Edi Rama, do të duhet të shoqërohet me ndalim të koalicioneve parazgjedhore për çështje praktike.
“Listat e hapura e bëjnë të pamundur formulën aktuale të koalicioenve, se i bie që të kemi në një fletë votimi, llogariteni, artimetikisht, 40 parti këtej dhe 40 andej, nga 35 kandidatë në Tiranë, një fletë votimi që do të ishte një qilim nga universiteti deri te monumenti i Skënderbeut. Por kjo nuk do të thotë se kemi ndonjë tendencë, apo qëllim që të pengojmë marrëveshjet, kjo është çështje e tyre”, u shpreh Rama.
Për të ilustruar se nisma për hapjen e listave nuk prek sistemin zgjedhor, Rama solli qëndrimet e Venecias.
“…(Venecia) thotë se janë tre elementë që përbëjnë një sistem zgjedhor; sistemi në vetvete, ne kemi sot një proporcional rajonal dhe kjo nuk preket dhe pavarësisht se nga ana e opozitës parlamentare është kërkuar kombëtar, që do të thotë ndryshim sistemi. Së dyti, madhësia e zonave zgjedhore, nuk preket dhe së treti KQZ. Kjo preket, por si rezultat i marrëveshjes së 5 qershorit, jo prekje e sistemit që vjen jashtë konsensusit të 5 qershorit, pra produkt i kësaj”, deklaron ai.
Kryeministri mendon se nuk ka arsye se përse Partia Demokratike ta refuzojë hapjen e listave për mungesë kohe, përsa kohë ka pranuar ndryshimin e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve.
“Ky (ndryshimi i KQZ-së) është një ndryshim esencial, shumë më esencial se hapja e listave dhe derisa bëjmë këtë s’ka pengesë që të bëjmë tjetrën. Qoftë Venecia, apo instancat e tjera çështje si lista të hapura, lista të mbyllura, apo pragu kaq e aq, i konsiderojnë mekanizma korrektues të një sistemi”, u shpreh ai.
Rama sqaroi edhe kohën kur i lindi bindja se listat duhen hapur.
“Vendimi reflekton bindjen se hapja e listave përkon me dëshirën e një mase shumë të madhe qytetarësh shqiptarë që shkon shumë përtej një shumice, apo pakice qeverisëse. E di që ka një përpjekje që kjo gjë të tregohet, sikur është një shkelje e marrëveshjes së 5 qershorit, por marrëveshjen e 5 qershorit ne e kemi realizuar me vullnetin më të mirë duke shkelur edhe mbi veten, sepse ambicia jonë ka qenë e shprehur vazhdimisht depolitizimi i administratës zgjedhore”, deklaroi ai.
Kryeministri iu përgjigj edhe shqetësimeve se nisma për hapjen e listave dhe ndalimin e koalicioneve mund të shkaktojë reagimin e ndërkombëtarëve, që ndërmjetësuan marrëveshjen e 5 qershorit me Partinë Demokratike.
“Adresimi i shqetësimit është korrekt nga ana e të gjithë miqëve tanë dhe po kaq korrekte është edhe përgjigjia e Partisë Socialiste: marrëveshja e 5 qershorit nuk do të preket”, tha ai.
Ndryshimet sipas marrëveshjes së 5 qershorit janë futur në kalendarin e punimeve për në seancën e 23 korrikut, ndërkohë që më 30 korrik është vendosur diskutimi i nismës së opozitës parlamentare për ndryshimet kushtetuese dhe kërkesa për hapjen e listave.
Socialistët kanë sugjeruar më herët edhe një marrëveshje trepalëshe, me shpresën e gjetjes së një dakordësie për hapjen e listave. Por, hapja e listave u kundërshtua nga Partia Demokratike ditën e enjte, me arsyetimin se nuk ka më kohë për ta realizuar një gjë të tillë.
Në Pallatin e Brigadave u zhvillua mbrëmjen e së premtes Festa e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës, ku ajo që ra në sy ishte ngjitja në skenë në krah të Ambasadores Yuri Kim e Presidentit Ilir Meta dhe mungesa e Edi Ramës.
Ceremonia tradicionale festive organizohet nga Ambasadat e SHBA në mbarë botën para 4 korrikut, kur është dita e shpalljes së Pavarësisë së SHBA.
Në festën e organizuar në Tiranë merrnin pjesë një numër i madh personash nga politika, biznesi, media dhe institucionet e drejtësisë.
Nga politika merrte pjesë edhe Presidenti në largim, Ilir Meta dhe Presidenti i zgjedhur Bajram Bega. E pranishme ishte gjitthashtu edhe kryetarja e Kuvendit, Lindita Nikolla dhe ministra të kabinetit qeveritar, si ministrja e Jashtme Olta Xhaçka.
I pranishëm ishte edhe kryebashkiaku i Tiranës, Erion Veliaj dhe Sekretari i Përgjithshëm i PS-së, Damian Gjiknuri, por në këtë festë mungonte Edi Rama.
Nga opozita merrte pjesë Lulzim Basha dhe Gazment Bardhi, si dhe deputetët që duket se janë larguar nga qëndrimi i Bashës e afruar me Berishën si Grida Duma e Ervin Salianji. Nga Rithemelimi merrte pjesë deputeti Tritan Shehu. Enkelejd Alibeaj ishte gjithashtu në festë ku u pa vazhdimisht në shoqërinë e zyrtarëve të Ambasadës së ShBA.
Veç kësaj, ajo që ra më shumë në sy në festën e organizuar nga Ambasada e SHBA në Tiranë ishte prania e Metës, madje ky i fundi u ngjit në foltore me ftesën e Ambasadores Yuri Kim.
"Dhe tani, zoti President dhe të ftuar, ju lutem bashkohuni me mua për të ngritur një gotë për ditëlindjen e 246-të të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, për 100 vjet miqësi jetëgjatë amerikano-shqiptare dhe – më e rëndësishmja – për të ardhmen! Gëzuar! Edhe një qind!", tha Ambasadorja në fund të fjalës së vet.
Meta mbajti edhe një fjalim për të pranishmit në këtë ceremoni.
“Ne jemi edhe më të vetëdijshëm për rëndësinë strategjike që ka forcimi i marrëdhënieve mes dy popujve tanë, veccanërisht sot kur Europa dhe bota janë tronditur thellë nga agresioni rus ndaj Ukrainës”, tha Meta ndër të tjera në fjalën e mbajtur.
Meta dhe Ambasada e SHBA në Tiranë nën drejtimin e Yuri Kim kanë pasur një marrëdhënie të trazuar, ku në qendër të përplasjeve kanë qenë çështje që lidhen me reformën në drejtësi, siç ishte përplasja për radhën e emërimeve në Gjykatën Kushtetuese, apo edhe ajo me ish-kreun e KED-së, Ardian Dvorani.
Dvorani u padit nga Meta për shpërdorim detyre dhe si pjesë e një grupi të strukturuar kriminal, ndërkohë që Departamenti i Shtetit të SHBA i dha medaljen e “Kampionit të Luftës Antikorrupsion”.
Për këto arsye, ndoshta kjo dalje e Metës në skenë më shumë se Edi Ramën do të shqetësojë Sali Berishën, që sërish me ndoshta mund të ketë përgatitur opozitarizmin me Metën pas 24 korrikut, kur Presidentit i mbyllet mandati pesëvjeçar.
Edi Reja që prej ditës së mërkurë ka veshur zyrtarisht tutat e trajnerit të kombëtares shqiptare, duke nisur punën fillimisht me një grup lojtarësh që kanë mbaruar aktivitetet me klubet e tyre dhe po ndiqen me imtësi. Të gjithë u habitën, kur Reja e nisi grumbullimin e ekipit kombëtar shumë herët dhe në listë ishin shumë futbollistë të rinj që ishin marrë në provë, për t’i parë nga afër nëse janë të vlefshëm për fanellën kuqezi. Por këto nuk janë të vetmet risi që Edi Reja ka sjellë në kombëtaren shqiptare në këto dy ditë të para të punës së tij.
Presidenti Ilir Meta doli para gazetarëve për të arsyetuar edhe juridikisht kërkesën drejtuar Gjykatës Kushtetuese për shfuqizimin e vendimit të Këshillit të Ministrave që kalon në pronësi të Bashkisë së Tiranës godinat dhe truallin e Teatrit Kombëtar.
Shkelja kryesore kushtetuese në këtë vendim, sipas Presidentit Meta, është tejkalimi i kompetencave nga ana e Bashkisë së Tiranës. Presidenti tha se teatri është një vepër kombëtare me interes të rëndësishëm për vlerat dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore që nuk mund t’i kalohet në menaxhim pushtetit vendor.
“Bashkia Tiranë nuk mund të ketë në pronësi këtë truall, pasi është kombëtar. Për një pasuri të tillë publike pronësia duhet të jetë vetëm pronë e Republikës së Shqipërisë”, u shpreh Presidenti.
Në vendimin e datës 9 maj të Qeverisë, kushtëzohet kalimi i pronësisë me prishjen e objektit ekzistues dhe ndërtimit të një objekti të ri. Pikërisht për këtë arsye, kreu i shtetit i kërkon Gjykatës Kushtetuese që ta marrë në shqyrtim dhe të vendosë për pezullimin e të gjitha veprimeve, pasi në të kundërt, siç tha ai, vendi rrezikon të humbasë një pjesë të identitetit kombëtar dhe historinë 80-vjeçare të teatrit.
“Pasojat do të ishin të parekuperueshme. Prandaj, kjo e bën të domosdoshme që të vendoset pezullimi i të gjitha akteve deri në marrjen e një vendimi nga ana e Gjykatës Kushtetuese”, tha Meta.
Presidenti thotë se në thelb, si VKM-ja e Qeverisë, ashtu edhe ligji për dhënien me koncesion të këtij trualli, që kreu i shtetit e ka dorëzuar në Kushtetuese që në korrik të 2019 janë e njëjta gjë. Meta shmangu komentin mbi deklaratat e kryetarit të Bashkisë së Tiranës, që pak ditë më parë tha se teatri i ri do të bëhet dhe kërkoi nga Presidenti që “të mos fuste hundët tek punët që s’i takojnë”, duke përdorur shprehjen tiranase “graj gamorin tat”.
Por, ai tha se çështja e Teatrit Kombëtar është një çështje e ngritur në nivele kushtetuese tashmë dhe nuk kurseu tonet e forta.
“Presidenti është gjithmonë në krye të detyrës së tij në mbrojtje të Kushtetutës dhe interesit kombëtar e publik. Sa i takon ndonjë karagjozi, apo karagjozëve që kërkojnë të bëjnë prova force me Presidentin, duhet ta ketë të qartë se Presidenti sillet me përgjegjësi maksimale, mban shënim çdo gjë dhe i ka bërë paralajmërimet të përsëritura. Presidenti do të bëjë detyrën e tij, pa rënë në provokime banale”, deklaroi ai.
Kërkesa në Gjykatën Kushtetuese për anulimin e VKM-së së Qeverisë u dorëzua më herët nga Këshilltari ligjor i Presidentit, Bledar Dervishaj.
“Kjo është kërkesa e dytë që Presidenti i dorëzon kushtetueses dhe në të kërkohet shfuqizimi i vendimit të 8 majit 2020, që kalon në pronësi të Bashkisë së Tiranës, godinën e Teatrit Kombëtar, që sipas qëllimit të shprehur në vetë VKM-në e Qeverisë duhet të prishet”, deklaroi për Zërin e Amerikës, këshilltari Dervishaj.
Dervishaj tha se kërkesa është në vijimësi të padisë së parë kundër prishjes së godinës.
“Argumentat kushtetues mbeten të njëjtë, që godina paraqet interes të lartë publik dhe kombëtar dhe prishja e saj shkakon humbje. Prandaj, Presidenti kërkon nga Gjykata Kushtetuese fillimisht pezullimin e efekteve të këtij akti deri kur gjykata të shprehet. Të ndalohet çdo veprim administrativ që cenon godinën e teatrit”, tha Dervishaj.
Dorëzimi i kërkesës nga ana e Presidentit i paraprin mbledhjes së parashikuar për të premten të Këshillit Bashkiak të Tiranës, ku në rend të ditës është edhe shqyrtimi i vendimit për prishjen e godinës ekzistuese dhe ngritjes së godinës së re.
Ndërkohë, pasdite e së mërkurës forca të shumta të policisë bashkiake u panë afër teatrit, duke shkaktuar reagim të fortë nga grupi i artistëve dhe anëtarëve të shoqërisë civile që protesojnë prej muajsh kundër shembjes së godinës.
Ngjarja ka ndodhur në fshatin Arramera, pranë rrugës nacionale Fushë Krujë – Tiranë ndërsa shpërthimi është dëgjuar zonën përreth. Si pasojë e këtij shpërthimi ka vetëm dëme materiale.