Videot kryesore
Pasi foli për rëndësinë e policisë si një nga strukturat kryesore të shtetit, ministri i Brendshëm Sandër Lleshaj iu përgjigj edhe kritikave që kanë vërshuar në lidhje me mungesën e numrave identifikues të një pjese të efektivëve gjatë protestës që pasoi shembjen e godinës së Teatrit Kombëtar më 17 maj.
“Kam dëgjuar shumë që kërkojnë numrat e identitetit të tyre. Duan t’i identifikojnë personalisht. Të nderuar qytetarë, kushdoqofshi! Punonjësit e policisë kanë qenë më 17 maj jo individualisht! Kanë qenë të strukturuar. Nëse do të kërkoni përgjegjësi ligjore, penale, politike kërkojeni tek përgjegjësit e tyre. Jam unë! Është drejtori i policisë e me radhë! Për çfarë ju duhen punonjësit individualë? Përse? Për t’i linçuar individualisht? Për t’i intimiduar punonjësit e policisë, që nesër të mos rreshtohen më në radhët e saj?!”, tha ministri në fjalën që mbajti në Parlament.
Sipas kësaj fjale të ministrit, ai është përgjegjësi kryesor nëse më 17 maj u shkel ligji për policinë e shtetit dhe një vendim i 2016 i Këshillit të Ministrave për shenjat dalluese të policisë së shtetit. Ligji që mban numrin 108 i miratuar në vitin 2014 përcakton në pikën 1 të nenit 98 se “punonjësi i policisë i kryen detyrat për ruajtjen e rendit dhe të sigurisë publike me uniformën dhe shenjat e përcaktuara me vendim të Këshillit të Ministrave...”
Ndërkohë, në vendimin e Këshillit të Ministrave të marrë në 2016, përcaktohen më specifikisht shenjat dalluese të Policisë së Shtetit, ku në krye është renditur pikërisht “shenja e mbiemrit/numri i identifikimit”. Po në këtë VKM thuhet se uniformat e Policisë së Shtetit janë të patjetërsueshme, pra nuk mund të hiqen, apo shtohen elementë, a shenja dalluese të tyre pa një vendim të Këshillit të Ministrave.
Rreshteri në pension Neim Shehaj i kalon ditët e tij duke riparuar një nëndetëse të epokës sovjetike, dëshmitare e së kaluarës së trazuar komuniste të Shqipërisë që tani po ndryshket dhe është gjysmë e zhytur në një bazë detare të Adriatikut.
Fati i nëndetëses së Luftës së Ftohtë, quajtur ‘Stuhia’ në bazën e Pashalimanit, nga ku Moska dikur shpresonte të kontrollonte Mesdheun nuk dihet akoma pasi autoritetet mbeten të pavendosura se çfarë të bëjnë me të.
"Kjo nëndetëse është si një kishë për mua. Unë mbërrita këtu si një marinar i ri dhe tani flokët më janë bërë gri", thotë Shehaj, 63 vjeç, i cili shërbeu aty për rreth tre dekada.
Nëse nëndetësja nuk nxirret së shpejti nga deti, "rrezikon të zhytet në fund dhe e gjithë historia e saj bashkë me të", paralajmëron ai.
Anija ishte pjesë e të ashtuquajturit Projekti 613 i përbërë nga nëndetëset e para që Bashkimi Sovjetik ndërtoi pas Luftës së Dytë Botërore.
Është e vetmja e mbetur nga 12 që Moska vendosi në bazën e Pashalimanit në Gjirin e Vlorës në fund të viteve 1950, kur Shqipëria dhe BRSS ishin ende aleatë të ngushtë.
"Prej andej mund të kontrolloja Mesdheun deri në Gjibraltar", kujton Jak Gjergji, komandanti i nëndetëseve i dalë në pension, të thoshte lideri sovjetik Nikita Hrushovi në vitin 1959 gjatë një vizite në bazë.
Hrushovi shpresonte të instalonte raketa me rreze të gjatë veprimi, anije luftarake dhe një aeroport në jugperëndim të Shqipërisë.
Por diktatori komunist i Shqipërisë Enver Hoxha përfundimisht ndërpreu lidhjet e ngushta me BRSS, duke akuzuar Moskën për devijime nga marksizmi i vërtetë.
Kjo i ndërlikoi gjërat për ekuipazhet e përziera shqiptaro-ruse të nëndetëseve.
“Marinarët e dy vendeve nuk flisnin më me njëri-tjetrin dhe incidentet ishin të shpeshta”, kujton 87-vjeçari Gjergji.
“Kur një marinar rus donte të ngrinte flamurin e kuq (të vendit të tij), një shqiptar e griste menjëherë me inat”.
Pas ndarjes së vitit 1961 mes Tiranës dhe Moskës, kjo e fundit tërhoqi tetë nëndetëse.
Në vitin 1997 ndërsa trazirat përfshinë Shqipërinë, baza u plaçkit dhe nëndetëseve iu hoqën armët, motorët dhe madje edhe shtretërit e marinarëve.
Autoritetet çmontuan tre nga katër nëndetëset e mbetura dhe i shitën ato për metal në vitin 2009.
Vetëm një mbijetoi... falë një romani
Shkrimtari Ismail Kadare në romanin e tij të vitit 1973 "Dimri i vetmisë së madhe", për shkëputjen mes Moskës dhe Tiranës, i caktoi nëndetëses numrin 105.
“Ky është numri i vetëm që më erdhi ndërmend teksa po shkruaja”, ka thënë Kadare.
"Që atëherë nëndetësja njihet me këtë numër. Edhe falë këtij numri sot është këtu!"
Nëpërmjet librit, fama historike dhe rëndësia kulturore mori vlerë simbolike.
Fama e saj shkoi më tej kur u realizua një film i bazuar në romanin e Kadaresë, për të cilin numri 105 u pikturua në nëndetëse dhe mbetet ende.
Por mbijetesa e saj varet kryesisht nga vendosmëria e Shehajt, i cili prej vitesh ka rinovuar nëndetësen 76 metra, rrjetin e saj elektrik, sistemin e ventilimit, postën e komandës dhe dhomat e saj.
Ai kujdeset për detajet më të vogla. Ai mbush vrimat në byk për të ndaluar nëndetësen të fundoset përgjithmonë.
“Autoritetet duhet të vendosin shpejt se çfarë të bëjnë me të, rreziqet janë të mëdha, uji i detit përshpejton ndjeshëm korrozionin”, paralajmëron 63-vjeçari.
Ministria e Kulturës, e cila është zotuar për vite me radhë për të restauruar nëndetësen, ka thënë për AFP se do ta "përcillte dosjen" në ministrinë e mbrojtjes, e cila mund ta përfshijë atë në një muze të ardhshëm të Luftës së Ftohtë.
Shqipëria përqafoi Perëndimin pas rënies së komunizmit në vitin 1990, u bashkua me NATO-n dhe aspiron të anëtarësohet në Bashkimin Europian.
Baza ka qenë e një rëndësie të madhe që nga lashtësia për shkak të pozicionit gjeostrategjik. I gjithë trafiku detar në detin Adriatik por edhe në Mesdhe mund të kontrollohet prej saj, thotë Sabri Gjinollari, komandanti i flotiljes.
Në bazën e afërt të Porto Palermos, një tunel i gjerë nëntokëor anti-atomik i braktisur, i gërmuar në shkëmb në fund të viteve 1960, ishte menduar për anijet raketore kineze që nuk mbërritën kurrë.
Hoxha i prishi lidhjet me Pekinin në vitin 1978 dhe tuneli u përdor për një kohë si strehë për nëndetëset dhe anijet e tjera.
Tani, një yll gjigant i kuq i pikturuar në një mur të rrënuar është e vetmja shenjë e së kaluarës aty.
Disa do të donin që vendi, në një nga këndet më të bukura të bregdetit shqiptar, të shndërrohej në muze.
Por, nuk pajtohet komandanti i bazës Shkëlqim Shytaj.
“Ne do të preferonim që të përdoret nga ushtria, qoftë edhe me kapacitet të reduktuar”.
Në ditët e zakonshme përgjatë këtij orari rrugët dhe sheshi “Skënderbej” do të ishte i mbushur nga njerëzit dhe makinat, por përhapja e koronavirusit të ri ka bërë që të jenë të paktë qytetarët të cilët kanë dalë nëpër rrugë dhe prej ditësh tashmë nuk ka trafik nga makinat dhe autobusit. Në video tregohet pamja e rrugëve kryesore të kryeqytetit, të cilat janë pothuajse të boshatisura.
Ministrja e Arsimit, Besa Shahini ka reaguar për herë të parë pas rastit të 15-vjeçares së përdhunuar nga roja i shkollës në zonën e Babrrusë në Tiranë.
Ajo përgëzon nxënësit që gjejnë kurajon të denoncojnë dhunën e ushtruar ndaj tyre, por një pjesë të “fajit” ja lë kulturës patriarkale që mundëson dhunën ndaj vajzave dhe grave dhe kërkon bashkëpunimin e të gjithëve për ta ndryshuar këtë kulturë.
Ministrja qorton edhe mediat, pasi sipas saj nuk e
Përgëzoj nxënësit që gjejnë kurajon të denoncojnë dhunën e ushtruar ndaj tyre, si hapi i parë dhe i domosdoshëm për të luftuar bullizmin dhe dhunën. Politika “shkolla si hapësirë e sigurt” do të ndihmojë në këtë drejtim. Por, duhet bashkëpunim i të gjithëve për të ndryshuar kulturën patriarkale që mundëson dhunën ndaj vajzave dhe grave.
“Shpesh viktimat nuk denoncojnë dhunën që kanë përjetuar sepse ndjehen në faj, apo në turp për atë se çfarë i ka ndodhur. Por faji dhe turpi i takojnë dhunuesit dhe abuzuesit”, deklaroi ajo.
Ministrja tha se do të dyfishohet numri i psikologëve dhe punonjësve socialë nëpër shkolla përmes riorganizimit të stafit arsimor. Ata do të trajnohen për çështje të ndjeshme si ngacmimi dhe abuzimi seksual.
“Do të dëshiroja që media të raportonte në mënyrë më të mirë dhe të ndjeshme rastet e dhunës ndaj vajzave dhe grave. një nxënëse që kishte pësuar një abuzim u raportua nga një gazetar, që bënte pyetje të gabuara, duke lënë përshtypjen a thua është viktima ajo që duhej të jepte llogari”, deklaroi ministrja përmes një video-mesazhi të shpërndarë në rrjetet sociale.